Hayvan Aşılaması Takvimi
Aşı, yavru bir hayvanın hayatındaki en ucuz sigortadır. Parvovirüs veya panlökopeni gibi hastalıkların tedavisi hem pahalı hem de her zaman sonuç vermiyor. Oysa birkaç doz aşı, bağışıklık sistemine bu virüsleri önceden tanıtıyor. Aşağıda köpek kedi aşı takvimi mantığını, hangi haftada ne yapıldığını ve yetişkinlikte nelerin tekrarlandığını sade biçimde bulacaksınız. Kesin tarihleri her zaman hayvanınızı muayene eden veteriner hekim belirler; buradaki bilgiler size neyin neden yapıldığını anlatır.
Aşı Neden Belirli Haftalarda Yapılır?
Yavrular anne sütüyle (özellikle ilk saatlerdeki ağız sütüyle) hazır antikor alır. Bu antikorlar koruyucudur ama aynı zamanda aşının etkisini de bloke eder. Zamanla azalırlar. İşte aşı takvimi, bu azalma dönemine denk getirilir.
- Çok erken yapılan aşı, anne antikorları tarafından etkisiz hale getirilebilir.
- Çok geç kalınırsa, koruma boşluğunda hastalık kapma riski doğar.
- Bu yüzden tek doz yetmez; 3-4 hafta arayla tekrarlanan seri uygulanır.
- Son doz, genelde 16 haftalık dönemden sonraya denk gelir.
Aşı öncesi hayvanın sağlıklı olması şart. İç ve dış parazit mücadelesi genellikle aşıdan önce planlanır, çünkü parazit yükü bağışıklık yanıtını zayıflatır.
Aşı Öncesi Kontrol Listesi
- Ateş, ishal, kusma, iştahsızlık var mı? Varsa aşı ertelenir.
- İç parazit ilacı verildi mi? Genelde birkaç gün önce uygulanır.
- Hayvan yeni mi eve geldi? 3-7 günlük uyum süresi beklenir.
- Karne (aşı kartı) yanınızda mı? Her doz tarihiyle kaydedilmeli.
Yavru Köpek Aşı Programı
Köpeklerde ana omurga karma aşı ve kuduz aşısıdır. Karma aşı; gençlik hastalığı (distemper), parvovirüs, hepatit ve parainfluenza gibi etkenleri kapsar. Leptospiroz çoğu üründe karmanın içindedir ya da ayrı eklenir.
| Yaş | Yapılan |
|---|---|
| 6-8. hafta | İlk karma aşı (bazı hekimler parvo-distemper ikilisiyle başlar) |
| 9-11. hafta | Karma aşı tekrarı |
| 12-14. hafta | Karma aşı 3. doz + kuduz aşısı |
| 16. hafta ve sonrası | Gerekirse son karma dozu |
| 1 yaş | Karma ve kuduz rapeli |
Yaşam tarzına göre eklenenler olur. Pansiyona kalacak, köpek parkına giden ya da kalabalık ortamda bulunacak köpeklerde Bordetella (kennel cough) aşısı istenebilir. Bahçede yaşayan, dere-göl suyuyla temas eden köpeklerde leptospiroz daha önemli hale gelir. Bahçede birden fazla hayvan barındırıyorsanız, kulübe düzeni ve temas kontrolü ayrı bir konudur.
Yavru Kedi Aşı Programı
Kedilerde temel karma aşı; panlökopeni, kalisivirüs ve rinotrakeit (herpesvirüs) içindir. Dışarı çıkan veya çok kedili evlerde yaşayan kedilerde lösemi (FeLV) aşısı gündeme gelir. FeLV aşısı öncesi test yapılması istenir, çünkü zaten pozitif bir kediye aşı fayda etmez.
- 8. hafta: İlk karma aşı
- 11-12. hafta: Karma tekrarı, gerekiyorsa FeLV testi ve ilk dozu
- 14-16. hafta: Kuduz aşısı ve varsa FeLV ikinci dozu
- 1 yaş: Karma ve kuduz rapeli
Ev kedisi hiç dışarı çıkmıyor diye aşısız bırakılmamalı. Panlökopeni virüsü ayakkabı tabanıyla eve girebilir. Ayrıca kuduz aşısı Türkiye'de köpek ve kediler için zorunludur; seyahat, pansiyon ve konaklama işlemlerinde de aranır.
Aşı karnesini kaybetmeyin. Yeni bir hekime gittiğinizde, pansiyona bıraktığınızda ya da yurt dışına çıkışta ilk istenen belge odur.
Yetişkin ve Yaşlı Dönemde Ne Değişir?
Bir yaş rapelinden sonra program seyrekleşir. Kuduz aşısı çoğunlukla yıllık uygulanır. Karma aşılarda ise kullanılan ürüne ve hekimin değerlendirmesine göre yıllık ya da daha uzun aralıklı planlama yapılabilir.
- Yıllık aşı randevusunu genel muayeneyle birleştirin; diş, kilo ve deri kontrolü aynı ziyarette yapılır.
- Yaşlı hayvanlarda aşı bırakılmaz, ancak kronik hastalık varsa program bireyselleştirilir.
- Gebe hayvanlara aşı planı hekim onayı olmadan uygulanmaz.
- Aşı sonrası 24-48 saat hafif uyuşukluk, iştahta azalma ve aşı yerinde hassasiyet normaldir.
- Yüzde şişme, kusma, nefes darlığı veya bayılma görülürse vakit kaybetmeden hekime gidilir. Bu tablo acil durum kapsamındadır.