Kedi Alerjisinin Belirtileri ve Hangi Gıdaları Tekrar Denememeli
Kedinizin kulak arkasını kaşıması bir hafta sürdü. Kusma sıklaştı. Dışkı yumuşadı. Bu tablo çoğu zaman "mama değişti" diye geçiştirilir. Oysa altında kedi gıda alerjisi yatabilir. Gıda alerjisi, bağışıklık sisteminin bir protein kaynağını "tehdit" olarak okumasıdır. Kediler genellikle yıllarca yedikleri proteinlere karşı duyarlılık geliştirir. Yani yeni bir mamaya değil, en sevdiği tavuğa alerjisi olabilir. Bu yazıda belirtileri tanımayı, alerjiyi hassasiyetten ayırmayı ve diyeti nasıl adım adım düzenleyeceğinizi bulacaksınız.
Belirtiler: Deriye ve Sindirime Bakın
Kedide gıda alerjisi iki ana yoldan konuşur: deri ve bağırsak. Mevsimsel değildir. Kışın da yazın da sürer. Bu, onu polen veya pire alerjisinden ayıran önemli bir ipucudur.
Deri belirtileri
- Baş, boyun ve kulak çevresinde ısrarlı kaşınma
- Aşırı yalamaktan dolayı karın ve bacak içinde seyrelmiş tüy
- Kabuklanmış küçük yaralar, özellikle boyun bölgesinde
- Dudak veya çene şişliği
- Sık tekrarlayan kulak kiri ve kulak enfeksiyonu
- Yalamaktan oluşan tüy yumakları ve buna bağlı kusma
Sindirim belirtileri
- Haftada birkaç kez tekrar eden kusma
- Yumuşak, mukuslu veya kokusu değişmiş dışkı
- Gaz ve karın şişkinliği
- Yemekten hemen sonra huzursuzluk
- İştah olmasına rağmen kilo alamama
Şu belirtilerde alerji tartışması ertelenir, doğrudan veterinere gidilir: solunum zorluğu, yüzde ani ve büyük şişlik, 24 saatten uzun süren tekrarlayan kusma, kanlı dışkı, halsizlik. Bunlar acil durum kapsamındadır ve sitedeki acil durum rehberinde anlatılan mantıkla ele alınmalıdır.
Alerji mi, Hassasiyet mi, Başka Bir Şey mi?
Bu ayrım tedaviyi belirler. Karıştırmak zaman kaybettirir.
| Durum | Mekanizma | Tipik tablo |
|---|---|---|
| Gıda alerjisi | Bağışıklık tepkisi (protein) | Kaşıntı + sindirim, mevsimsiz, sürekli |
| Gıda hassasiyeti | Sindirim güçlüğü | Çoğunlukla sadece yumuşak dışkı, gaz |
| Pire alerjisi | Pire tükürüğü | Kuyruk dibi ve sırt hattında kaşıntı |
| Çevresel alerji | Polen, toz akarı | Sıklıkla mevsimsel dalgalanma |
Bu yüzden ilk adım mama değiştirmek değildir. İlk adım pire kontrolünü kusursuz hale getirmek ve veteriner muayenesiyle mantar, uyuz, bakteriyel deri enfeksiyonu gibi olasılıkları elemektir. Ev içi temizlik alışkanlıkları, yatak ve kumun bakımı da tabloyu değiştirebilir; evcil hayvan temizliği konusundaki notlar burada işe yarar.
Eleme Diyeti: İşin Asıl Kısmı
Gıda alerjisinin pratikte tek güvenilir sınaması eleme diyetidir. Kan testleri kedide yanıltıcı olabilir. Eleme diyeti sabır ister ama nettir.
- Kayıt tutun. Son bir yılda verdiğiniz tüm mamaların protein içeriklerini yazın. Ödülleri, artıkları, macunları da ekleyin.
- Yeni bir protein seçin. Kedinin daha önce hiç yemediği tek bir kaynak. Ya da veterinerin önerdiği hidrolize protein içeren mama.
- 8 hafta boyunca sadece onu verin. Tek istisna yok. Bir tek parça peynir bile testi bozar.
- Belirtileri haftalık puanlayın. Kaşıntı sıklığı, kusma sayısı, dışkı kıvamı. 1-5 arası basit bir not yeterli.
- Düzelme varsa tekrar deneyin. Eski proteini tek başına 1-2 hafta verin. Belirtiler dönerse suçlu bulunmuş demektir.
Eleme diyetini bozan gizli kaynaklar
- Aromalı iç ve dış parazit ürünleri
- Aromalı diş macunu ve vitamin macunları
- Kuyruk ödülleri, kedi otu karışımları
- Evdeki köpeğin maması (aynı kaba dalmak dahil)
- Masadan düşen artıklar, süt, yoğurt
- Komşunun ya da ailenin gizli ikramları
Hangi Gıdaları Bir Daha Denememeli?
Genel bir yasaklı liste yoktur. Her kedinin tetikleyicisi kendine özgüdür. Ama iki kural nettir.
Birinci kural: Testte doğrulanan protein bir daha girmez. Kedinizde tavuk suçluysa; tavuk eti, tavuk yağı, tavuk unu, "kanatlı türevi" yazan her şey dışarıda kalır. Etiketi her alışverişte okuyun. Üretici formülü sessizce değiştirebilir.
İkinci kural: Belirtileri tetikleyen çapraz kaynaklar da elenir. Örnek: sığır etine tepki veren kedilerde sığır bazlı jelatin ve et suyu içeren yaş mamalar sorun çıkarabilir.
Alerjiden bağımsız olarak, kediye hiç verilmemesi gerekenler ayrı bir başlıktır ve bunlar toksisite konusudur:
- Soğan, sarımsak, pırasa
- Üzüm ve kuru üzüm
- Çikolata, kafeinli içecekler
- Alkol, hamur mayası
- Çiğ kemik ve kılçık
- Köpek maması (taurin ihtiyacını karşılamaz)
Yeni mamaya geçiş takvimi
- 1-3. gün: %25 yeni, %75 eski
- 4-6. gün: %50 - %50
- 7-9. gün: %75 yeni, %25 eski
- 10. gün: tamamen yeni mama
Eleme diyetinde bu geçiş daha hızlı olabilir; veterineriniz